‹ Geri

Kabızlık (Konstipasyon)  Nedir?

• Kabızlık, bağırsak hareketlerinin zor, seyrek veya yetersiz olması durumudur. Bağırsak hareketlerinin yavaş olması sebebiyle haftada üç kereden az dışkılama durumuna verilen isimdir. ( Bu hastalarda dışkının çok sert olması, az olması, zorlanarak çıkarılması, az sıklıkta olması sıklıkla eşlik etmektedir.) Normalde sağlıklı bir sindirim sistemi, yiyecekleri sindirip atıkları düzenli aralıklarla vücuttan atar. Kabızlık, bu sürecin yavaşlaması veya bozulmasıyla ortaya çıkar ve kişinin bağırsak hareketlerinde zorluk yaşamasına yol açar.  Kabızlık bir hastalık değildir altta yatan hastalığın bir sonucu ve belirtisidir. Konstipasyon yaşayan bir çok kişi tarafından belirtilmese de hayat kalitesini oldukça kötü etkileyen bir durumdur. Oldukça sık görülmektedir. Toplumda ortalama görülme sıklığı % 15 civarındadır. Kadınlarda ve 65 yaş üstü kişilerde daha sık görülür.

 

Kabızlık Nedenleri Nelerdir?

Kabızlığın pek çok nedeni olabilir ve bunlar genellikle yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları ve bazı sağlık koşulları ile ilişkilidir. Başlıca nedenler şunlardır:

1-Yaşlanma:Yaşlanmayla beraber fiziksel aktivitenin azalması, gelişen ek hastalıklar ve kullanılan ilaçlar nedeniyle 65 yaş üstü hastalarda konstipasyon daha sık görülmektedir.Özellikle çeşitli nedenlerle yatağa bağımlı hastalarda daha sıktır.

2-Gebelik: Hormonal değişiklikler ve bebeğin büyümesiyle sindirim sistemine bası yapması ve böylece barsak hareketlerinin etkilenmesi sonucu gebelikte konstipasyon daha sıktır.

3-Beslenme ve yaşam tarzı

• Yetersiz lif alımı (Beslenme ile birlikte alınan lif, dışkının kıvamının oluşmasında rol oynar. Lifli besinler dışkının yumuşak olmasında ve sindirim kanalı boyunca kolay hareket etmesine katkıda bulunur)
• Peynir ve süt gibi dışkıyı sertleştiren gıdaların aşırı tüketimi
• Beyaz ekmek ve beyaz unla yapılan mamüllerin fazla tüketimi
• Fast food beslenme
• Sedanter hayat, egzersiz yapmama
• Sıvı alımının yetersiz olması
• Dışkılama refleksini istemli olarak erteleme

 

4-Mekanik nedenler

• Kolon tümörleri
• Bağırsakta darlık yapan durumlar
• Herniler( Fıtık)
• Anal fissür (Makatta çatlak)

 

5-Ek hastalıklar ve eşlik eden metabolik durumlar

• Hipotiroidizm: Hipotiroidizm hastalarında metabolizmanın yavaşlamasına bağlı olarak sindirim kanalı boyunca hareketlerde azalma ve kabızlık meydana gelebilir.
• Şeker hastalığı: Özellikle uzun süreli ve kontrolsüz seyreden şeker hastalarında sindirim kanalı boyunca hareketi sağlayan kasların çalışmasını düzenleyen sinirler hasar görebilir.Böylece sindirim kanalının hareketi bozularak kabızlığa yol açar.
• İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS):Kabızlık baskın tipinde sıklıkla eşlik eder.
• Kalsiyum fazlalığı, potasyum düşüklüğü, böbrek yetmezliği vs.
• Dolikokolon: Kalın bağırsağın geniş ve uzun olması durumudur. Bağırsakta dışkı daha uzun süreli kaldığından emilen sıvı kısmı artar ve dışkı sertleşir.

 

6-Kullanılan bazı ilaçlar

• Uzun süreli laksatif ( Müshil) kullanımı
• Demir , kalsiyum ,alüminyum içeren ilaçlar ( Kan ilaçları ,antiasitler gibi)
• Kalp ve tansiyon ilaçları: Kalsiyum kanal blokerleri, beta blokerler
• İdrar söktürücü ilaçlar, depresyon ve parkinson ilaçları vs.

 

7-Nörolojik Nedenler

• İnme, omirilik hastalıkları ve yaralanmaları , parkinson hastalığı, alzhemier hastalığı vs.
• Rektumda azalmış duyarlılık: Fonksiyonel kabızlığı (Dışkının hareketi ile ilgili problemler nedeniyle oluşan kabızlıktır. Bu tanım kabızlığın tüm organik nedenleri dışlandıktan sonra kabul edilebilir) olan hastaların % 20-70’inde olduğu bildirilmektedir.

8-Stres ve Anksiyete

Psikolojik stres ve anksiyete de bağırsak fonksiyonlarını etkileyerek kabızlığa yol açabilir.

9-Diyet Değişiklikleri ve Seyahat

Ani diyet değişiklikleri veya seyahat etmek bağırsak ritmini bozabilir ve kabızlığa neden olabilir.

Kabızlığı Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

• Öncellikle kabızlık şikayeti olan hastaların  bir hekim tarafından değerlendirilmesi ve altta yatan bir neden olup olmadığının tespit edilmesi çok önemlidir. Konstipasyona yol açan bir hastalığın tespit edilmesi durumunda bu hastalığın tedavi edilmesi kabızlık semptomların hafiflemesine yol açacaktır. (Örneğin hipotiroidinin tedavi edilmesi gibi)

Kabızlık yaşayan kişilerde beslenme alışkanlığında yapılan değişiklikler çok faydalı olabilmektedir. Kabızlık yapan yiyecekleri tüketmekten kaçınıp bağırsak hareketlerini hızlandıran besinleri tercih ederek kabızlığa karşı önlem alınabilmektedir. Şimdi çözüm önerilerimizi sıralayalım.

 

1-Sıvı alımının arttırılması:  Hekiminizz tarafından sıvı kısıtlaması yapılması için özel bir öneri yoksa günde özellikle 3-4 bardak ekstra ılık su içmek faydalıdır. (Sabahları aç karnına oda ısısındaki 1- 2 bardak suyun içilmesi faydalı olacaktır.)

2-Lifli beslenme: Lif ağırlıklı sebze, meyve, bakliyat ve tahıllardan oluşan beslenme programı hazırlanmalıdır.Lifli gıdalar bağırsağın hareketlenmesi, probiyotik bakterilerin  çoğalması ve dışkı kıvamının yumuşaması  için son derece önemlidir. Beyaz ekmek tüketimi kısıtlanarak ekşi mayalı tam buğday ve tam tahıllı ekmek tüketilmesi önerilir.

3- Süt ve süt ürünlerinin fazla tüketimi azaltılmalı , fazla kafein içeren içeceklerden uzak durulmalıdır. Pirinç pilavı ve makarna yerine bulgur pilavı tercih edilmelidir.

4-Tuvalet ihtiyacınız geldiğinde mümkün olduğu kadar ertelemeyecek şeklide bir plan oluşturulmalıdır.

 

5-Egzersiz için bir sağlık engeliniz yoksa mümkün olduğu kadar daha hareketli bir yaşam sürmeliyiz.

6-Sabahları 1-2 tatlı kaşığı saf zeytinyağı tüketilmesi yararlıdır. Yine probiyotik gıda ve takviyelerden yararlanılabilir.

7- Birtakım bitkisel destek ve gıdalardan yararlanılabilir.

• Kuru meyveler: Sabah aç karnına kuru kayısı, incir, erik yenilmesi ve üzerine oda ısısında su içilmesi bağırsaklarımızın çalışmasına katkı sağlayacaktır.
• Zeytin, zeytinyağı :Zeytin üzerine kekik ve zeytinyağı ile sos yapılarak  tüketilmesi kabızlık için faydalıdır.
• Keten tohumu ve keten tohumu yağı : Keten tohumu günde 1-2 kaşık doğal yoğurda ve salatalara katılarak kullanılabilir Yararlanımını arttırmak için havanda döverek veya öğüterek taze olarak kullanılabilir. ( Ama öğütülmüş hali bekletilmemelidir.). Yine bu yoğurda küçük doğranmış kuru meyvelerde eklenerek etkinliği artırılabilir.
• Yine günde bir yemek kaşığı aç karnına özellikle sabahları su ile birlikte tüketilen keten tohumu yağı bağırsak hareketlerini hızlandırarak kabızlığı önlemeye yardımcı olur.

8- Klozet üzerinde otururken dizlerin kalçadan daha yüksekte olması gerekir. Bu, anüs çevresindeki kasların rahatlamasına yardımcı olur ve dışkının daha kolay geçmesini sağlar. Ayaklarınızın altına küçük bir yükseltici koyarak dizlerinizi kalçanızdan yukarıda tutabilirsiniz. ( Eğer bir engeliniz yoksa)

 

 

Kabızlık Tedavisi

Kabızlık tedavisinde genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ilk adım olarak önerilir. Ancak, bu önlemler yeterli olmadığında tıbbi müdahale gerekebilir. Kabızlık tedavisinde kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:

1. Laksatifler: Laksatifler bağırsak hareketlerini artıran ilaçlardır. Ancak uzun süreli kullanımı bağırsak tembelliğine yol açabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.
2. Lif Takviyeleri: Lif alımını artırmak için doğal lif takviyeleri kullanılabilir.
3. Reçeteli ilaçlar: Doktor tarafından reçete edilen ilaçlar daha güçlü etkiler sağlayabilir ve kronik kabızlık durumlarında kullanılabilir.
4. Biyofeedback Terapi: Biyofeedback, kasların nasıl kullanılacağını öğretmek için kullanılan bir tekniktir ve özellikle pelvik taban kaslarının işlev bozukluğuna bağlı kabızlıkta etkili olabilir.
5. Cerrahi Müdahale: Nadiren, kabızlık ciddi bir anatomik problemden kaynaklanıyorsa cerrahi müdahale gerekebilir.

Sonuç

Kabızlık, yaşam kalitesini olumsuz etkileyen yaygın bir sindirim sistemi sorunudur. Beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebilir ve tedavi edilebilir. Uzun süreli ve kronik kabızlık durumlarında bir sağlık profesyoneline danışmak önemlidir. Sağlıklı bir sindirim sistemi için dengeli beslenme, yeterli su tüketimi ve düzenli fiziksel aktivite temel unsurlardır. Yaşam tarzı değişiklikleri kronik kabızlık sorununun çözümü için çok önemli bir basamaktır. Bu önerilere ek olarak doktorunuz tarafından gerekli görüldüğü durumlarda bir takım ilaç tedavileri kullanımı gerekebilir. Yine doktorunuz semptomlarınıza muayene, laboratuvar ve görüntüleme bulgularınıza göre bir takım ileri incelemeler isteyebilir. Bu nedenle kronik kabızlık şikayeti olan hastaların mutlaka doktorlarının önerilerine göre planlama içinde bulunmaları gerekmektedir.